Je kind heeft net een sterk leesjaar achter de rug, en dan volgen twee maanden vakantie zonder school, zonder vaste leesmomenten, zonder juf die erop aandringt. Onderzoek toont dat leesvaardigheid in die periode kan terugvallen, het zogenaamde zomerdip-effect. Het goede nieuws: met een paar eenvoudige gewoontes voorkom je dat makkelijk, zonder dat lezen een verplichting wordt.
Wat is de zomerdip en waarom bestaat die?
Kinderen die tijdens de zomervakantie niet lezen, verliezen een deel van de leesvaardigheid die ze het voorbije schooljaar opbouwden. Bij terugkomst in september merk je dat: trager lezen, moeite met begrijpend lezen, een kleinere actieve woordenschat dan in juni.
Kinderen die wel blijven lezen, vertonen het omgekeerde effect. Ze gaan er tijdens de vakantie op vooruit, simpelweg omdat lezen een vaardigheid is die onderhoud vraagt, net als een taal of een instrument. Hoe meer een kind leest, hoe groter de woordenschat, en een grotere woordenschat maakt op zijn beurt alle vakken makkelijker, niet enkel taal.
Hoeveel moet mijn kind lezen tijdens de zomervakantie?
Er bestaat geen exact aantal minuten dat voor elk kind werkt. Een haalbaar ritme is belangrijker dan een streng schema: een paar keer per week een boek openslaan, liefst op vaste, ontspannen momenten. Denk aan net voor het slapengaan, in de auto onderweg naar zee, of een kwartiertje op een luie namiddag.
Belangrijker dan het aantal minuten is de regelmaat. Een kind dat drie keer per week een kwartier leest, bouwt meer op dan een kind dat één keer per maand een uur leest.
Hoe maak je lezen leuk in plaats van een verplichting?
Lezen tijdens de vakantie werkt het best als het niet aanvoelt als schoolwerk.
Een leespaspoort of leesbingo geeft een kind iets tastbaars om af te vinken, zonder dat het een toets wordt. Sommige initiatieven, zoals Zomerlezen Kids van Clavis, Willewete en Kwartiermakers, werken hiermee: elke week een boek levert een stempel op, en aan het begin van het nieuwe schooljaar volgt een verrassing. Meer concrete werkvormen, van een gezellige leeshoek tot creatieve verwerkingen na het lezen, vind je in 130+ leesbevordering tips en activiteiten rond lezen.
Varieer ook de plek waar gelezen wordt. In de tuin, op een deken in het park, onder de wc-lamp met een zaklamp als het al donker is. De omgeving veranderen houdt lezen fris.
En blijf zelf ook lezen, zichtbaar. Kinderen doen na wat ze zien, niet wat ze horen. Een half uur samen lezen, ieder met een eigen boek, werkt vaak beter dan aandringen.
Welke boeken passen bij welke leeftijd?
Voor kleuters (3 tot 6 jaar) werkt voorlezen het best: prentenboeken met een duidelijk verhaal en herhaling, waarbij het kind zelf mag meewijzen naar woorden of prentjes. Concrete titels en herkenbare thema’s vind je in 5 leuke boekentips voor kleuters.
Voor kinderen in de eerste jaren van het lager onderwijs (6 tot 9 jaar) zijn boeken met korte hoofdstukken en veel illustraties ideaal. Dit is ook de leeftijd waarop veel kinderen net zelfstandig beginnen lezen, dus kies boeken die uitdagend zijn zonder te ontmoedigen. Een goed startpunt: toffe boeken voor beginnende en gevorderde lezertjes, met titels op verschillende AVI-niveaus.
Voor de oudere lagereschoolkinderen (9 tot 12 jaar) mag het net iets spannender of complexer. Mysterieboeken, avonturenverhalen of series met een doorlopend personage houden de motivatie hoog, omdat een kind dan naar het volgende deel wil, zeker bij kinderen die snel uitgelezen zijn en meer denkwerk zoeken. Meer hierover in waarom geheugenpuzzels, codexpuzzels, raadsels en mysterieboeken goud zijn voor hoogbegaafde kinderen.
Op de blog vind je onder de categorie boekentips per leeftijd en thema nog meer concrete titels, van vriendschap tot hoogsensitiviteit.
Veelgestelde vragen over zomerlezen
Wat is de zomerdip precies?
De zomerdip is de terugval in leesvaardigheid die optreedt wanneer kinderen tijdens de zomervakantie niet of nauwelijks lezen. Bij de start van het nieuwe schooljaar is die terugval meetbaar in leestempo en begrijpend lezen.
Moet mijn kind elke dag lezen in de vakantie?
Nee. Regelmaat weegt zwaarder door dan dagelijkse verplichting. Een paar korte leesmomenten per week, verspreid over de vakantie, houden de leesvaardigheid op peil.
Wat als mijn kind niet graag leest?
Zoek naar het type boek dat wél aansluit: strips, tijdschriften, zoekboeken of luisterboeken tellen ook mee. Het doel is contact houden met taal en verhaal, niet per se een dik boek uitlezen.
Telt voorlezen ook mee tegen de zomerdip?
Ja. Voorlezen bouwt woordenschat en verhaalbegrip op, ook als het kind zelf nog niet leest of niet zelfstandig wil lezen. Vooral bij kleuters is voorlezen minstens even waardevol als zelf lezen. Luisterboeken en podcasts tellen ook mee, ideaal voor onderweg. Zie luisterverhalen en podcasts voor kinderen voor concrete tips.
Meer boekentips en leesideeën vind je terug onder de categorie boeken op de blog.
XOXO Nathalie
Nog meer handige tips
100 manieren om (begrijpend) lezen leuk te maken in de klas en thuis!
AVI-lezen, niveaulezen, aanvankelijk lezen?
Interessante artikels over lezen, voorlezen, dyslexie en meer!
Leuke voorleesboeken voor kinderen, om samen te genieten!
10 tips voor een gezellige leeshoek + inspiratie
De leukste spelletjesboeken, vakantieboeken en doeboeken tijdens de zomer, voor het hele gezin!
Boekentips
Op de website van Zomerkids werken ze met thema’s. Die boekentips kan je dat zien en dan kan je ze eventueel in de bib gaan halen, of kopen. Heb jen nog meer boekentips nodig? Er staan enorm veel leuke boeken op mijn blog. Snuister gerust eens rond. Zo zijn er ook specifiek boekentips over vriendschap, rouwen en hoogsensitiviteit bijvoorbeeld. Of leuke zoekboeken en luisterboeken…. Lezen tijdens de zomervakantie is altijd mogelijk… HAVE FUN!
boekentips per thema bij CLAVIS
XOXO Nathalie
No Comments