Intensiteit is geen karakterfout
Een driftbui van 45 minuten. Over een potlood dat verkeerd ligt, een broek die volgens hem niet lekker zit, eten dat elkaar raakt op het bord en ga zo maar verder. Ik weet hoe dat klinkt. Ik weet ook hoe het voelt als ouder die erbij staat en denkt: wat doe ik hier fout?
Maar laat me je iets zeggen: je doet niets fout. Wat jij ziet, is geen gevolg van slechte opvoeding of een lastig karakter. Het heeft een naam. En het is een kenmerk van hoogbegaafdheid. Intensiteit.
Wat zijn de 5 overprikkelbaarheidsgebieden van Dabrowski?
De Poolse psycholoog Kazimierz Dabrowski beschreef vijf gebieden waarop hoogbegaafde mensen intenser reageren dan anderen. Hij noemde ze overprikkelbaarheidsgebieden, niet als probleem, maar als kenmerk van een rijker innerlijk leven.
Psychomotorisch: een lichaam dat altijd in beweging is. Het kind dat niet kan stilzitten, dat energie heeft die nooit opraakt.
Sensorisch: hevige gevoeligheid voor zintuiglijke prikkels. Een etiket in een trui. De geur van bepaald eten. Het geluid van een stofzuiger. Wat voor anderen nauwelijks registreert, komt bij dit kind vol aan.
Intellectueel: een brein dat nooit stopt. Vragen stellen, verbanden leggen, dieper willen gaan.
Psychisch: diepe empathie, sterk rechtvaardigheidsgevoel, hevige emotionele reacties. Dit kind voelt alles, van zichzelf en van anderen.
Verbeeldingskracht: een rijke fantasiewereld, creatief en associatief denken. Soms zo sterk dat de grens tussen verbeelding en werkelijkheid vervaagt.
lees ook: De vakantie overleven met (vermoedelijk) hoogbegaafde kinderen
Waarom komt alles harder aan bij een hoogbegaafd kind?
Een HB-kind heeft niet meer emoties dan andere kinderen. Maar die emoties zijn intenser, komen sneller en zijn moeilijker te reguleren, zeker als het kind nog geen tools heeft om ermee om te gaan. Dat reguleren is iets wat je leert. En veel HB-kinderen leren het later of trager, omdat ze zolang in een omgeving zaten die hen niet begreep. Ze kregen te horen dat ze te gevoelig waren, te heftig, te veel. Terwijl ze eigenlijk gewoon waren wie ze zijn.
lees ook: Zo proberen wij structuur te bieden thuis
Wat helpt thuis bij een intens hoogbegaafd kind?
Het is niet de bedoeling dat je de intensiteit wegneemt. Die maakt je kind ook wie het is: creatief, empathisch, gedreven. Wat je wel kunt doen, is helpen om er beter mee om te gaan.
- Benoem wat er gebeurt. Niet “doe niet zo moeilijk”, maar “ik zie dat je heel boos bent”. Kinderen die hun emoties benoemd zien, leren ze sneller herkennen en reguleren.
- Geef ruimte voor de storm. Niet elke driftbui hoeft meteen opgelost te worden. Soms moet het er gewoon uit. Blijf kalm en aanwezig, dat is al genoeg.
- Creƫer een veilige ontlader. Beweging, tekenen, muziek, iets waarmee het kind zijn energie en emoties kwijt kan. Bij mijn zoon is dat zingen. Dat klinkt misschien klein, maar het maakt een wereld van verschil.
- Werk aan co-regulatie. Jij bent het kompas. Als jij kalm bent, leert je kind dat het ook kan kalmeren.
lees ook: Rust bieden aan kinderen in drukke tijden & hun hoofd leegmaken: enkele tips
Wat helpt net niet bij een intens hoogbegaafd kind?
- Zeggen “doe eens normaal”. Normaal bestaat niet voor dit kind. Het doet al zijn best.
- “Je bent te gevoelig.” Gevoeligheid is geen keuze, het is wie het is.
- “Andere kinderen doen dit ook niet.” Vergelijkingen werken averechts. Elk kind is zijn eigen maatstaf.
- Straffen tijdens een emotionele uitbarsting. Als het kind in de storm zit, kan het niet leren. Dat bewaar je voor als het rustiger is.
Persoonlijk
Ik herinner me avonden waarop ik dacht: dit hou ik niet vol. Niet als moeder, niet als mens. De driftbuien, het niet kunnen slapen, de eindeloze discussies over onrecht. Ik was zelf ook uitgeput. Wat hielp? Begrijpen wat er speelde. Zodra ik wist dat het intensiteit was, een kenmerk, geen fout, kon ik anders kijken. Niet altijd rustig reageren, maar anders kijken. En dat maakt al een verschil. Zijn er nog momenten waarop ik het even niet meer zie zitten? Zeker, veel zelfs. Ik ben zelf ook een intens persoon dus er vloeien veel tranen. Soms denk ik ook wel: ben ik wel een goede moeder? Omgaan met de intensiteit van hoogbegaafde kinderen is niet altijd makkelijk. Maar we doen het wel.
Veelgestelde vragen over intensiteit bij hoogbegaafde kinderen
Is intensiteit hetzelfde als hooggevoeligheid?
Ze overlappen, maar zijn niet identiek. Hooggevoeligheid gaat vooral over prikkelverwerking. Intensiteit bij hoogbegaafdheid, zoals Dabrowski het beschrijft, omvat vijf gebieden: psychomotorisch, sensorisch, intellectueel, psychisch en verbeeldingskracht. Een hoogbegaafd kind kan dus intens zijn zonder per se hooggevoelig te zijn, en omgekeerd.
Hoe help ik mijn kind omgaan met driftbuien?
Benoem wat je ziet zonder te oordelen, geef ruimte voor de emotie in plaats van ze meteen te stoppen, en zorg voor een vaste, veilige uitlaatklep zoals bewegen, tekenen of muziek. Straffen tijdens de uitbarsting zelf werkt averechts, dat gesprek voer je achteraf.
Gaat de intensiteit ooit over naarmate mijn kind ouder wordt?
De intensiteit zelf verdwijnt meestal niet, het is een blijvend kenmerk van hoogbegaafdheid. Wat wel verandert: met de juiste tools en begeleiding leren kinderen hun emoties beter herkennen en reguleren, waardoor de uitbarstingen vaak minder heftig en minder frequent worden.
Herken jij dit?
Als dit herkenbaar is: je staat er niet alleen voor. Laat het me weten in de reacties, ik lees ze allemaal.
En als je meer wil weten over Dabrowski of hoe je thuis kunt werken aan emotieregulatie: abonneer je op onze nieuwsbrief van Sprankelatelier. Ik stuur regelmatig praktische inzichten die je direct kunt gebruiken.
XOXO Nathalie
No Comments