Routines, die dagelijkse, vertrouwde momenten in de kleuterklas, vaak ook overgangsmomenten, worden soms onderschat. Ze verlopen chaotisch, of er wordt niet veel gezegd, enkel in de gebiedende wijs. Maar juist juist deze terugkerende momenten vormen een rijke leeromgeving met vele kansen waarin kinderen zich veilig voelen én volop kunnen groeien. Ze bieden structuur, voorspelbaarheid en rust, én zijn een onmiskenbare hefboom voor taal-, denk- en sociaal-emotionele ontwikkeling.
Wat zijn routines precies?
Routines zijn de vaste ritmes in de dag:
• het onthaal
• kringmomenten
• het fruit- of eetmoment
• de overgang naar speelhoeken
• opruimen
• uitstapjes naar toilet en klasklimaat
Ze lijken simpel — maar juist in hun eenvoud schuilt hun kracht. Ze zijn niet zomaar “organisatie”, maar pedagogische kansen om te verbinden, te communiceren, en leren ingebed te laten worden in het gewone leven. Het geeft kleuters een veilig gevoel. Voorspelbaarheid is superbelangrijk.
lees ook: Zo proberen wij structuur te bieden thuis
Waarom routines zo belangrijk zijn
Structuur geeft een veilig gevoel
Voor jonge kinderen is voorspelbaarheid een bron van geruststelling. Wanneer ze weten wat er komt en wat er van hen verwacht wordt, durven ze meer vragen, meer praten, initiatieven nemen en krijgen ze meer zelfvertrouwen. Een vast dagritme helpt kinderen om focus op leren te houden in plaats van energie te verspillen aan onzekerheid. Bovendien verlopen deze overgangsmomenten rustiger omdat de kinderen weten wat er van hen verwacht wordt. Kansen genoeg om deze momentjes super waardevol te maken.
Rijke taal ontstaat in betekenisvolle momenten
Tijdens routines ontstaat natuurlijke, echte communicatie. Dit zijn geen “geforceerde taalactiviteiten”, maar bedoelde interacties, gesprekken over wat er gebeurt, wat er verwacht wordt, wat ze voelen en willen. Je kan deze momenten benutten om taal uit te lokken, te modelleren, uit te breiden en te verdiepen. Als juf kan je er nog bewuster mee omgaan. Je kan op voorhand ook bedenken welke taalimpulsen je wil brengen.
lees ook: Kinderboeken met thema gevoelens
Denken én taal samen
Routines zijn niet alleen wachten en uitvoeren. Ze bieden kansen tot:
🔸 voorspellen (“Wat doen we eerst?”)
🔸 vergelijken (“Wat is anders dan gisteren?”)
🔸 plannen (“Hoe kunnen we dit samen doen?”)
🔸 reflecteren (“Wat vond je het leukste?”)
Zo worden routines leeractiviteiten op zich en het mooie is: dat gebeurt organisch, speels en betekenisvol.
Boekentips
Boek 1 — Minimaal Maxitaal
Minimaal Maxitaal: Een boek vol talige tips bij routines in de onthaalklas en eerste kleuterklas.
Dit boek richt zich op de vroegste kleuterjaren en het gebruiken van routines in de onthaalklas en eerste kleuterklas. Het laat zien hoe dagelijkse momentjes zoals het aankomen in de klas, spelovergangen en het gezamenlijke startmoment rijke taalmomentjes worden met aandacht en interactie.
Waarom dit boek zo waardevol is:
✔ Het geeft concrete, haalbare tips om taal te stimuleren tijdens alledaagse momenten.
✔ Het laat zien hoe je als leerkracht bewuster aanwezig bent in interacties met de kinderen.
✔ Het benadrukt het idee dat je geen extra taalactiviteiten hoeft te verzinnen: veel zit al in de dag!
Boek 2 — Maximaal Megataal
Maximaal Megataal: Een boek vol tips voor meer taal, meer denken en meer onderwijstijd in de tweede en derde kleuterklas.
Deze titel is de logisch volgende stap op Minimaal Maxitaal. Het is geschreven voor de tweede en derde kleuterklas en benadrukt dat de routinemomentjes kunt verrijken zodat kinderen nog meer leren. Het boek laat zien hoe routines niet alleen het klasklimaat stimuleren en bevorderen, maar ook de onderwijstijd maximaliseren, omdat ze voortdurend kansen bieden voor betekenisvolle interacties, reflectie en talige momentjes.
In dit boek vind je:
🔹 Het taal-denkhand-kader : een praktisch hulpmiddel om kansen tot denken en taal te herkennen en te benutten.
🔹 Inspiratie voor 9 sleutelroutines zoals het onthaal, keuzemomenten, fruitmoment, opruimen, stiltemomenten … allemaal momenten waar je taal en denken kunt bevorderen.
🔹 Reflectiepunten om je eigen routines te bekijken én te versterken.
Routines inzetten als leerkracht: tips & tricks
💬 Bij elk moment kun je:
- open vragen stellen
- uitbreiden op wat het kind zegt
- taal zichtbaar maken (woordkaarten, pictogrammen)
- reflecteren met kinderen (“Wat gebeurde er net?”)
👉 Onthaal: praat over hoe de dag eruitziet, laat kinderen vertellen wat ze meemaakten.
👉 Fruitmoment: gebruik vragen als “Welke smaak heeft jouw fruit?” “Hoe voelt het?”
👉 Opruimen: benoem acties (“Leg je boek in de bak.”) en laat kinderen zelf vertellen wat ze doen.
Wil je routines leren lezen als leerkans? Dan zijn deze twee titels echte aanraders voor jouw kleuterpraktijk
XOXO Nathalie
No Comments