We willen allemaal dat onze kinderen het goed doen op school. Goede punten, een mooi rapport en later liefst een diploma waarmee ze iets kunnen doen. Logisch ook. Maar uiteindelijk gaan ze met dat diploma ooit op een werkvloer terechtkomen en dan blijken er plots nog een heleboel andere dingen belangrijk te zijn. Want je kan heel slim zijn en ontzettend veel kennis hebben, maar als je niet kan samenwerken, niet tegen verandering kan of bij elk probleem meteen vastloopt, dan wordt werken toch een pak moeilijker.
Werkgevers kijken daarom niet alleen naar diploma’s, kennis en ervaring. Ook zogenaamde soft skills spelen een belangrijke rol. VDAB noemt bijvoorbeeld samenwerken, communiceren, zelfstandig werken en flexibel zijn als vaardigheden waar werkgevers naar zoeken. En daar kunnen we onze kinderen eigenlijk al veel vroeger in stimuleren.
Welke vaardigheden hebben jongeren later nodig?
Het World Economic Forum verwacht dat tegen 2030 ongeveer 39% van de vaardigheden die vandaag belangrijk zijn op de arbeidsmarkt veranderd zullen zijn. Vooral door technologische ontwikkelingen gaat het allemaal ontzettend snel. Welke job onze kinderen later precies gaan doen? Geen idee. Sommige beroepen bestaan misschien tegen dan niet meer en er zullen waarschijnlijk jobs bijkomen waarvan wij nu nog nooit gehoord hebben. Maar bepaalde vaardigheden gaan ze sowieso kunnen gebruiken. Dit zijn er zeven.
1. Goed kunnen communiceren
Communiceren is niet gewoon veel kunnen praten. Want dan ken ik alvast enkele kinderen die later héél succesvol gaan zijn 😉 Het gaat ook over luisteren naar anderen, iets duidelijk kunnen uitleggen, je mening durven geven, feedback kunnen krijgen en vragen stellen wanneer je iets niet begrijpt. Dat kunnen kinderen eigenlijk overal oefenen.
Een presentatie geven op school bijvoorbeeld. Zelf iets gaan vragen in een winkel. Een mail sturen. Tijdens een groepswerk uitleggen waarom je voor een bepaalde oplossing kiest. We zijn soms snel geneigd om dingen voor kinderen te regelen omdat het sneller gaat. Even zelf die vraag stellen, zelf die mail sturen, zelf dat telefoontje doen… Maar net daar zitten natuurlijk ook oefenkansen.
2. Samenwerken
Ik denk dat iedereen die ooit een groepswerk heeft moeten maken weet dat samenwerken niet altijd gemakkelijk is. De ene doet alles. De andere doet niets. Iemand wil absoluut de baas spelen en nog iemand heeft tegen de deadline blijkbaar nog altijd niet door wat de bedoeling was. Maar ja… later op het werk mag je je collega’s meestal ook niet zelf kiezen.
Samenwerken staat bij VDAB dan ook bij de veelgevraagde soft skills. Kinderen leren dit niet alleen tijdens groepswerken op school. Ook een sportclub, jeugdbeweging, hobby of vrijwilligerswerk is daar goed voor. Je leert rekening houden met anderen, afspraken maken, soms toegeven en samen proberen een doel te bereiken.
3. Flexibel zijn
Niet alles loopt zoals gepland. Dat is voor kinderen soms lastig en eerlijk… voor volwassenen ook. Toch is kunnen omgaan met verandering een belangrijke vaardigheid. Het World Economic Forum noemt flexibiliteit en veerkracht als vaardigheden die belangrijk blijven richting 2030.
Op een werkvloer veranderen dingen nu eenmaal. Je krijgt nieuwe collega’s, nieuwe programma’s, een andere werkwijze of plots een opdracht die helemaal anders moet dan je had gedacht. Daarom vind ik het ook belangrijk dat kinderen niet altijd in een volledig uitgestippeld parcours terechtkomen. Laat hen eens zoeken. Laat iets eens mislukken. Laat hen bedenken wat ze kunnen doen wanneer plan A niet werkt. Dat is soms veel waardevoller dan wanneer wij meteen met plan B komen aandraven.
4. Kritisch kunnen denken
Deze vind ik persoonlijk enorm belangrijk. Zeker nu onze kinderen opgroeien met sociale media, Google en AI. Informatie vinden is namelijk niet meer zo moeilijk. Weten of die informatie klopt? Dat is iets anders.
Waar komt iets vandaan? Wie heeft het geschreven? Is het een betrouwbare bron? Kan ik dezelfde informatie ergens anders terugvinden? Ook wanneer je AI gebruikt, moet je nog altijd zelf blijven nadenken. Een antwoord dat heel overtuigend klinkt, kan nog steeds fout zijn.
Kritisch denken betekent ook dat je niet altijd de eerste oplossing aanneemt. Soms kan iets anders, sneller of beter. Een heel eenvoudige vraag die we kinderen vaker kunnen stellen is: “Hoe weet je dat?” Laat ze maar uitleggen.
5. Zelfstandig zijn en initiatief nemen
Zelfstandigheid betekent voor mij niet dat een kind alles alleen moet kunnen. Hulp vragen is óók belangrijk. Maar er is wel een verschil tussen hulp vragen nadat je zelf hebt nagedacht en bij elke stap wachten tot iemand zegt wat je moet doen.
Op school, thuis en tijdens een studentenjob kunnen jongeren daar al mee oefenen. Geef hen verantwoordelijkheid. Laat hen zelf iets plannen. Laat hen eens uitzoeken hoe ze iets gaan aanpakken. En probeer niet meteen in te grijpen wanneer ze het anders doen dan jij het zou doen. Dat laatste is soms nog het moeilijkste. Voor ons dan 😉
6. Digitaal vaardig zijn en met AI kunnen omgaan
Onze kinderen groeien op met tablets, smartphones, apps en ondertussen ook AI. Daardoor denken we soms automatisch dat ze digitaal vaardig zijn. Maar snel door TikTok kunnen scrollen is natuurlijk nog geen digitale geletterdheid.
Het World Economic Forum verwacht dat vaardigheden rond AI, big data en technologische geletterdheid de komende jaren sterk aan belang zullen winnen. Nee, daarom hoeft niet ieder kind programmeur te worden. Ze moeten wel leren hoe ze digitale tools verstandig gebruiken. Wat kan AI voor mij doen? Wanneer kan ik het beter niet gebruiken? Welke informatie geef ik zomaar aan een programma? Klopt het antwoord dat ik krijg?
Ik denk daarom ook niet dat we AI volledig uit het onderwijs moeten proberen houden. Het is er. Onze kinderen gaan ermee moeten werken. Dan leer ik ze liever hoe ze het goed gebruiken.
7. Blijven leren
Misschien is dit uiteindelijk wel eentje die alle andere vaardigheden een beetje samenbrengt. Wat je vandaag leert, is niet noodzakelijk voldoende voor de rest van je loopbaan. Nieuwe technologie, nieuwe inzichten, nieuwe programma’s… we zullen allemaal moeten blijven leren.
Daarom vind ik een groeimindset bij kinderen ook zo belangrijk. Niet: “Ik kan dat niet.” Maar eerder: “Ik kan dat nog niet. Wat heb ik nodig om het wel te leren?” Dat wil trouwens niet zeggen dat alles altijd leuk moet zijn of dat je met voldoende doorzettingsvermogen letterlijk alles kunt. Zo werkt het natuurlijk ook niet. Wel dat kinderen ervaren dat oefenen, fouten maken, feedback krijgen en opnieuw proberen bij leren horen.
En hoe zet je zoiets later op een cv?
Daar komt nog iets bij. Je kan al deze vaardigheden hebben, maar je moet ze tijdens een sollicitatie ook kunnen aantonen. “Ik ben sociaal, flexibel en een echte teamplayer.” Tja. Dat schrijft ongeveer iedereen.
Een concreet voorbeeld zegt veel meer. Dus niet alleen: “Ik kan goed samenwerken.” Maar bijvoorbeeld: “Tijdens mijn studentenjob werkte ik iedere zomer samen met een team van acht medewerkers.”
Ook zonder echte werkervaring kun je voorbeelden halen uit school, stages, sportclubs, jeugdbeweging, vrijwilligerswerk of hobby’s. Wil je eens zien hoe je zulke vaardigheden duidelijk op een cv kunt zetten? Je kan hier enkele cv voorbeelden bekijken. Zo krijg je meteen een idee van hoe je een cv kunt opbouwen en hoe je vaardigheden erin verwerkt.
Een rapport vertelt dus niet alles
Ik ben de laatste die gaat zeggen dat kennis niet belangrijk is. Natuurlijk is kennis belangrijk. En ja, goede punten en een diploma kunnen later deuren openen. Maar ik denk dat we soms zo hard bezig zijn met wat kinderen moeten kennen, dat we vergeten te kijken naar wat ze daarnaast nog nodig hebben.
Kunnen ze samenwerken? Durven ze hulp vragen? Kunnen ze omgaan met feedback? Wat doen ze wanneer iets mislukt? Kunnen ze informatie kritisch bekijken? Durven ze initiatief nemen? En kunnen ze opnieuw beginnen wanneer iets niet meteen lukt?
Dat zie je niet altijd op een rapport. Maar later hebben ze het wél nodig. En het mooie is: daarvoor hoeven we echt niet te wachten tot ze achttien zijn. Veel van deze vaardigheden oefenen kinderen nu al. Thuis, op school, tijdens het sporten, bij de jeugdbeweging, tijdens een vakantiejob… We moeten ze alleen ook de kans geven om het zélf te doen.
Veelgestelde vragen
Wat zijn soft skills?
Soft skills zijn vaardigheden die te maken hebben met hoe je werkt en hoe je met andere mensen omgaat. Denk bijvoorbeeld aan samenwerken, communiceren, zelfstandig werken, flexibel zijn en problemen oplossen.
Zijn soft skills belangrijker dan een diploma?
Nee, zo zwart-wit is het niet. Voor veel beroepen blijven een diploma en vakkennis belangrijk. Werkgevers kijken daarnaast ook naar persoonlijke vaardigheden. Zeker wanneer verschillende kandidaten ongeveer dezelfde opleiding of ervaring hebben, kunnen die mee het verschil maken.
Hoe kan een jongere soft skills ontwikkelen zonder werkervaring?
Dat kan eigenlijk overal. Tijdens een groepswerk, in een sportclub, bij de jeugdbeweging, thuis, tijdens vrijwilligerswerk of op een stage. Je hoeft dus zeker nog geen echte job gehad te hebben.
Welke vaardigheden worden belangrijk door AI?
Technologische geletterdheid en kunnen omgaan met AI worden belangrijker. Maar kritisch denken wordt daardoor eigenlijk minstens even belangrijk. Je moet niet alleen weten hoe je een tool gebruikt, maar ook kunnen beoordelen wat je ermee doet en of de informatie die je krijgt betrouwbaar is.
Hoe zet je soft skills op je cv?
Probeer niet alleen een lijstje te maken met woorden zoals sociaal, flexibel en zelfstandig. Geef voorbeelden waaruit blijkt dat je die vaardigheden hebt. Dat maakt het veel geloofwaardiger.
Welke vaardigheden vind jij dat we onze kinderen absoluut moeten meegeven voor later? Misschien ben ik er nog eentje vergeten. Zet hem gerust hieronder in de comments!
Waar vind ik meer info over welke soft skills bij mijn droomjob passen?
Op de website van VDAB kan je per beroep nagaan welke persoonlijke vaardigheden het meest gevraagd worden.
XOXO Nathalie
No Comments